Gdy żywopłot z tui zasłania światło, zajmuje miejsce pod planowaną budowę albo po prostu przestał pasować do ogrodu, pojawia się praktyczny problem: czy tuje można wyciąć bez pozwolenia. Odpowiedź zależy przede wszystkim od tego, czy roślina jest traktowana jako drzewo czy krzew, jaki ma obwód pnia, kto jest właścicielem działki i w jakim celu wykonujesz wycinkę.
Na prywatnej działce wycinka tui najczęściej nie wymaga zezwolenia
- Do 50 cm obwodu pnia mierzonego 5 cm nad ziemią tuję będącą drzewem można zwykle usunąć bez zgłoszenia.
- Powyżej 50 cm na działce osoby fizycznej potrzebne jest zazwyczaj bezpłatne zgłoszenie, a nie zezwolenie.
- Cel gospodarczy, na przykład parking dla firmy, może oznaczać konieczność uzyskania zezwolenia.
- Żywopłot nie zawsze jest krzewem. Wiele tui rośnie jako drzewa, nawet jeśli posadzono je w jednej linii.
- Gniazda i siedliska chronionych zwierząt mogą wstrzymać wycinkę niezależnie od formalności urzędowych.
W większości prywatnych ogrodów nie potrzebujesz pozwolenia
Jeżeli tuje rosną na nieruchomości należącej do osoby fizycznej i chcesz je usunąć z prywatnych powodów, na przykład aby zmienić aranżację ogrodu, przepisy są dość korzystne. Nie składa się wtedy wniosku o zezwolenie, nawet gdy rośliny są duże. Przy większych drzewach trzeba jednak dokonać zgłoszenia zamiaru wycinki.
| Sytuacja | Co trzeba zrobić |
|---|---|
| Thuja jako drzewo, obwód pnia do 50 cm na wysokości 5 cm | Brak zezwolenia i brak zgłoszenia |
| Thuja jako drzewo, obwód powyżej 50 cm, prywatna działka i cel niezwiązany z firmą | Bezpłatne zgłoszenie i oczekiwanie na oględziny |
| Wycinka związana z działalnością gospodarczą | Zazwyczaj wniosek o zezwolenie |
| Wspólnota, spółdzielnia, firma albo cudza nieruchomość | Zazwyczaj zezwolenie lub zgoda właściciela i właściwa procedura |
Thuja nie należy do gatunków objętych podwyższonymi progami. Traktuje się ją jako pozostały gatunek drzewa, więc granicą jest obwód pnia wynoszący 50 cm. Nie mierzy się go jednak na wysokości 130 cm, jak często można przeczytać w poradnikach, lecz 5 cm nad ziemią.
Jeśli tuja ma kilka pni, urząd ocenia obwód każdego z nich. Nie dodaje się ich automatycznie do jednej wartości. Przy nietypowej roślinie, która rozgałęzia się tuż przy ziemi, rozsądnie jest zrobić zdjęcie i skonsultować sposób pomiaru z gminą przed rozpoczęciem prac.
Najpierw ustal, czy masz drzewo, czy krzew
To rozróżnienie potrafi zmienić całą procedurę. W uproszczeniu drzewo ma pień i koronę, natomiast krzew rozgałęzia się od podstawy i nie tworzy wyraźnego pnia ani korony. Nazwa używana w sklepie ogrodniczym nie przesądza jeszcze o ocenie prawnej.
Typowa żywotnik zachodni, czyli popularna tuja szmaragd lub brabant, ma jeden pień i koronę. W takim przypadku zwykle traktuje się ją jak drzewo. Niska, wielopędowa forma może zostać uznana za krzew, szczególnie gdy rośnie bez wyraźnego pnia.
Jeżeli rośliny faktycznie są krzewami, zastosowanie mogą mieć dodatkowe zwolnienia. Krzewy rosnące w skupisku do 25 m² można usuwać bez zezwolenia. Podobnie bywa z krzewami na urządzonej roślinności ozdobnej, choć wyjątkiem są między innymi tereny zieleni, pas drogowy oraz nieruchomości wpisane do rejestru zabytków.
W praktyce nie radzę kwalifikować całego żywopłotu jako krzewów tylko dlatego, że tuje posadzono blisko siebie. Przy dużych roślinach bezpieczniej przyjąć, że każda może być osobnym drzewem, zmierzyć ją i w razie wątpliwości poprosić urząd o potwierdzenie.
Jak wygląda zgłoszenie większych tui
Gdy obwód pnia przekracza 50 cm, a działka należy do osoby fizycznej, składa się zgłoszenie zamiaru usunięcia drzewa. Jest ono bezpłatne i kieruje się je zwykle do wójta, burmistrza albo prezydenta miasta właściwego dla lokalizacji nieruchomości.
- Zmierz obwód każdej tui 5 cm nad ziemią.
- Przygotuj oznaczenie działki oraz prosty rysunek lub mapkę z zaznaczonymi roślinami.
- Podaj swoje imię i nazwisko oraz dane nieruchomości.
- Złóż zgłoszenie przed wycinką.
- Poczekaj na oględziny i upływ terminu na ewentualny sprzeciw.
Organ ma 21 dni od doręczenia zgłoszenia na przeprowadzenie oględzin. Po oględzinach może wnieść sprzeciw w ciągu kolejnych 14 dni. Jeżeli sprzeciwu nie ma, można przystąpić do usunięcia tui. Na wniosek urząd może wcześniej wydać zaświadczenie o braku podstaw do sprzeciwu.
Nie warto ścinać roślin od razu po wysłaniu dokumentów. Jeżeli urząd zgłosi sprzeciw, a wycinka już się zakończyła, sytuacja może zostać potraktowana jako usunięcie drzewa bez wymaganej podstawy. Zgłoszenie traci też znaczenie, jeśli drzewo nie zostanie usunięte w ciągu 6 miesięcy od oględzin. Wtedy trzeba przejść procedurę ponownie.
Kiedy prywatna działka nie wystarczy
Najczęstszy błąd polega na założeniu, że każdą tuję przy domu można wyciąć bez formalności. Liczy się nie tylko miejsce, lecz także właściciel i cel usunięcia. Jeśli wycinka ma związek z działalnością gospodarczą, uproszczone zgłoszenie może nie wystarczyć.
Przykładem będzie usunięcie tui pod parking dla klientów, rozbudowę pensjonatu, warsztatu albo budowę obiektu wykorzystywanego przez firmę. W takich sytuacjach zazwyczaj potrzebne jest zezwolenie, podobnie jak przy drzewach rosnących na terenie należącym do spółki, wspólnoty mieszkaniowej lub spółdzielni.
Ostrożność jest potrzebna również wtedy, gdy działka znajduje się na terenie objętym ochroną przyrody, w pasie drogowym albo w granicach nieruchomości wpisanej do rejestru zabytków. Organ może wtedy ocenić wycinkę bardziej rygorystycznie, a właściwym adresem może być nie urząd gminy, lecz konserwator zabytków albo inny wskazany organ.
Szczególny przypadek dotyczy zgłoszenia prywatnej wycinki, po której w ciągu 5 lat wystąpisz o pozwolenie na budowę związaną z biznesem na tej samej części działki. Wtedy urząd może naliczyć opłatę za usunięcie drzewa. Sama procedura zgłoszenia kosztuje 0 zł, ale nie zawsze oznacza całkowity brak późniejszych obciążeń.
Termin wycinki nie znosi ochrony ptaków
W polskim prawie nie ma prostego, całorocznego zakazu ścinania drzew i krzewów od 1 marca do 15 października. Ten okres jest jednak szczególnie ważny, ponieważ w tujach często gniazdują ptaki. GDOŚ wskazuje, że przed pracami trzeba sprawdzić, czy nie zostaną zniszczone gniazda, siedliska albo schronienia chronionych zwierząt.
Jeżeli w żywopłocie znajduje się aktywne gniazdo, najlepiej odłożyć wycinkę do czasu zakończenia lęgu. Przy większym żywopłocie lub gęstej koronie łatwo przeoczyć gniazdo, dlatego ja za najbezpieczniejszy termin uważam późną jesień i zimę, zwykle od 16 października do końca lutego.
Sama zgoda na usunięcie drzewa nie zwalnia z przestrzegania przepisów o ochronie gatunkowej. W razie wątpliwości można zlecić oględziny osobie, która zna się na ptakach lub nietoperzach. To niewielki koszt w porównaniu z ryzykiem przerwania prac i odpowiedzialności za zniszczenie chronionego siedliska.
Zanim uruchomisz piłę, zrób szybki test
- Kto jest właścicielem działki? Osoba fizyczna ma prostszą procedurę niż firma, wspólnota lub spółdzielnia.
- Jaki jest cel wycinki? Zmiana ogrodu to co innego niż przygotowanie terenu dla biznesu.
- Czy thuja ma pień i koronę? Jeśli tak, traktuj ją ostrożnie jako drzewo.
- Jaki jest obwód 5 cm nad ziemią? Wynik powyżej 50 cm oznacza konieczność zgłoszenia przy prywatnej, niegospodarczej wycince.
- Czy w roślinie są gniazda lub dziuple? Formalna zgoda nie pozwala niszczyć chronionych siedlisk.
Najprostsza zasada jest więc taka: małą tuję na prywatnej działce zwykle można usunąć od razu, większą trzeba najpierw zgłosić, a wycinka związana z firmą lub szczególną ochroną terenu może wymagać zezwolenia. Jeśli choć jeden element sytuacji budzi wątpliwości, przed cięciem skontaktuj się z właściwą gminą i zachowaj potwierdzenie dokonanych ustaleń.
