Dotacja na pompę ciepła w nowym domu - najważniejsze zasady

Przy planowaniu pompy ciepła w nowym domu najłatwiej potknąć się nie na samej technologii, lecz na formalnościach. Program Moje Ciepło wymaga między innymi odpowiedniego standardu energetycznego budynku, właściwego urządzenia, kompletu dokumentów i zakończenia inwestycji przed złożeniem wniosku. Poniżej porządkuję najważniejsze zasady, kwoty, terminy oraz sytuacje, w których dotacja nie będzie przysługiwać.

Kto może skorzystać z programu Moje Ciepło

Beneficjentem może być osoba fizyczna będąca właścicielem lub współwłaścicielem nowego domu jednorodzinnego. Program nie jest przeznaczony dla mieszkań w budynkach wielorodzinnych, lokali usługowych ani dla wymiany źródła ciepła w starym domu.

Za nowy budynek uznaje się dom, dla którego na dzień składania wniosku nie złożono jeszcze zawiadomienia o zakończeniu budowy ani wniosku o pozwolenie na użytkowanie. Dotyczy to również budynków, w przypadku których takie dokumenty złożono nie wcześniej niż 1 stycznia 2021 roku.

To ważne dla osób kupujących dom od dewelopera. Wnioskodawca może potwierdzić własność zanonimizowanym aktem notarialnym, jeżeli nie figuruje w pozwoleniu na budowę lub zgłoszeniu. Na fakturze za pompę powinien jednak znajdować się wnioskodawca jako nabywca albo odbiorca. W przypadku małżonków lub osób prowadzących wspólne gospodarstwo możliwe jest dołączenie odpowiedniego oświadczenia.

Program obejmuje także budynki w zabudowie bliźniaczej. W praktyce oznacza to możliwość uzyskania dwóch dotacji na jeden bliźniak, jeśli każda część jest samodzielnym konstrukcyjnie budynkiem. Przy domu z dwoma wydzielonymi lokalami mieszkalnymi przysługuje tylko jedna dotacja.

Jakie pompy ciepła spełniają wymagania

Dofinansowanie obejmuje zakup i montaż nowej pompy ciepła służącej do ogrzewania domu albo ogrzewania i przygotowania ciepłej wody użytkowej. Sama pompa do podgrzewania wody, bez funkcji centralnego ogrzewania, nie kwalifikuje się do wsparcia.

Klasa efektywności musi wynikać z etykiety energetycznej i karty produktu. Nie wystarczy zapewnienie instalatora, że urządzenie jest energooszczędne. Przed podpisaniem umowy sprawdziłbym konkretny model, temperaturę zasilania, dane producenta oraz zgodność dokumentów z fakturą.

Pompa powietrze/woda i gruntowa powinna współpracować z wodnym ogrzewaniem niskotemperaturowym, czyli takim, w którym temperatura zasilania nie przekracza 35°C. Najczęściej będzie to ogrzewanie podłogowe, ścienne lub sufitowe. Pojedyncze grzejniki o wyższej temperaturze zasilania nie muszą automatycznie przekreślać dotacji, jeżeli pompa współpracuje przede wszystkim z instalacją niskotemperaturową.

Pompa powietrze/powietrze musi obsługiwać cały budynek w systemie centralnym i być jego jedynym źródłem ogrzewania. Kilka niezależnych klimatyzatorów zamontowanych tylko w wybranych pomieszczeniach zwykle nie spełnia tego warunku.

Standard energetyczny domu jest warunkiem podstawowym

Najważniejszym parametrem budynku jest wskaźnik EPH+W, czyli roczne zapotrzebowanie na nieodnawialną energię pierwotną na ogrzewanie, wentylację i przygotowanie ciepłej wody użytkowej. Dla wniosków składanych po 2022 roku limit wynosi maksymalnie 55 kWh/(m² × rok).

Nie należy mylić tego wskaźnika z energią użytkową ani z prostym zużyciem prądu przez pompę. EP uwzględnia między innymi sposób zasilania budynku, wentylację, ogrzewanie i ciepłą wodę. Dlatego sama wymiana urządzenia na pompę ciepła nie gwarantuje spełnienia warunku.

Przeczytaj również: Ile trwa budowa domu 100 m²? Realny harmonogram etapów

Co sprawdzić w charakterystyce energetycznej

• czy jako główne źródło ogrzewania wskazano pompę ciepła,
• czy wskaźnik EP nie przekracza 55 kWh/(m² × rok),
• czy obliczenia obejmują wszystkie urządzenia grzewcze,
• czy charakterystyka dotyczy dokładnie tego budynku i jego aktualnego projektu.

Jeżeli projekt budowlany nie uwzględniał pompy ciepła, charakterystykę można zaktualizować w trakcie budowy, zanim zostanie zgłoszone zakończenie prac lub złożony wniosek o pozwolenie na użytkowanie. Po oddaniu budynku do użytkowania potrzebne będzie świadectwo charakterystyki energetycznej.

W mojej ocenie ten etap powinien być sprawdzony jeszcze przed zakupem urządzenia. Późniejsze odkrycie, że dom przekracza limit EP, może oznaczać konieczność wykonania dodatkowej dokumentacji albo brak możliwości uzyskania dotacji.

Ile wynosi dotacja i jakie koszty obejmuje

Podstawowa dotacja wynosi do 30% kosztów kwalifikowanych. Dla osoby posiadającej ważną Kartę Dużej Rodziny poziom wsparcia może wzrosnąć do 45%. Obowiązuje jednak limit kwotowy zależny od rodzaju pompy.

Do kosztów kwalifikowanych można zaliczyć zakup i montaż pompy wraz z niezbędnym osprzętem, dostawą, zbiornikiem ciepłej wody użytkowej, buforem lub wykonaniem odwiertów, jeżeli dotyczą instalacji gruntowej. Koszt świadectwa energetycznego i niezbędnej dokumentacji może być uwzględniony, ale dokumentacja nie powinna przekroczyć 5% kosztów kwalifikowanych.

Dotacja działa jako refundacja. Najpierw trzeba kupić, zamontować i uruchomić urządzenie, opłacić faktury, a dopiero potem złożyć wniosek. Współfinansowanie tej samej inwestycji z innych środków publicznych jest niedopuszczalne, z wyjątkiem możliwości skorzystania z ulgi termomodernizacyjnej na zasadach wynikających z odrębnych przepisów.

Jakie dokumenty trzeba przygotować

Najwięcej problemów wynika nie z niespełnienia warunków technicznych, ale z niekompletnej dokumentacji. Przygotowałbym wcześniej jeden folder z dokumentami budynku, urządzenia i płatności.

• pozwolenie na budowę lub zgłoszenie budowy, ewentualnie zanonimizowany akt notarialny,
• zawiadomienie o zakończeniu budowy albo decyzję o pozwoleniu na użytkowanie, jeśli dotyczy,
• charakterystykę energetyczną lub świadectwo charakterystyki energetycznej,
• protokół odbioru na formularzu programu,
• fakturę z rodzajem, typem, modelem i parametrami pompy,
• potwierdzenie zapłaty za całość inwestycji,
• kartę produktu i etykietę energetyczną urządzenia,
• zgody współwłaścicieli, jeśli są wymagane,
• skan Karty Dużej Rodziny, jeśli ma wpływ na wysokość dotacji,
• dokumentację geologiczną lub potwierdzenia wymagane przy odwiertach.

Faktura powinna jasno wskazywać, co zostało kupione i zamontowane. Jeżeli brakuje na niej rodzaju pompy, typu albo parametrów urządzenia, potrzebne może być oświadczenie wykonawcy do faktury. Samo ogólne określenie „montaż ogrzewania” to zbyt mało.

Terminy i składanie wniosku krok po kroku

Nabór ma charakter ciągły i według aktualnych zasad trwa do 31 grudnia 2026 roku albo do wyczerpania środków. Wniosek składa się wyłącznie elektronicznie przez Generator Wniosków o Dofinansowanie.

1. Sprawdź, czy budynek spełnia definicję nowego domu.
2. Zweryfikuj wskaźnik EP w charakterystyce energetycznej.
3. Wybierz urządzenie spełniające wymaganą klasę efektywności.
4. Zamontuj i uruchom pompę oraz opłać wszystkie faktury.
5. Zbierz dokumenty, wypełnij protokół odbioru i przygotuj załączniki.
6. Złóż elektroniczny wniosek w GWD.

Koszty kwalifikowane mogą być ponoszone od 1 stycznia 2021 roku do 31 grudnia 2026 roku. W tym okresie inwestycja musi się rozpocząć i zakończyć. Za zakończenie uznaje się nie tylko montaż, lecz także uruchomienie pompy i udokumentowanie zapłaty za kompletną instalację.

Po złożeniu wniosku NFOŚiGW rejestruje go zwykle w ciągu kilku dni, a ocena merytoryczna może potrwać do 60 dni roboczych. Jeżeli urząd wezwie do uzupełnienia braków, na odpowiedź przewidziano co do zasady 10 dni.

Przez co najmniej 5 lat od wypłaty dotacji trzeba eksploatować pompę w lokalizacji wskazanej we wniosku. W domu nie może znajdować się źródło ciepła na paliwo stałe. Kominek jest dopuszczalny tylko jako element rekreacyjny lub ozdobny, bez płaszcza wodnego i bez rozprowadzania ciepła do innych pomieszczeń.

Co najczęściej blokuje wypłatę pieniędzy

Przed złożeniem wniosku sprawdziłbym przede wszystkim cztery rzeczy: EP budynku, fakturę, klasę urządzenia i daty płatności. To właśnie te elementy najczęściej decydują o wezwaniu do uzupełnienia albo odrzuceniu wniosku.

• zakup pompy wyłącznie do ciepłej wody użytkowej,
• urządzenie niespełniające wymaganej klasy energetycznej,
• brak ogrzewania niskotemperaturowego przy pompie powietrze/woda lub gruntowej,
• faktura wystawiona na inną osobę bez odpowiedniego oświadczenia,
• brak potwierdzenia zapłaty całej inwestycji,
• przekroczenie limitu EP,
• obecność kotła na paliwo stałe albo kominka z płaszczem wodnym,
• złożenie wniosku przed uruchomieniem i opłaceniem kompletnej instalacji.

Nie traktowałbym dotacji jako powodu do wyboru najdroższej pompy gruntowej. Wyższy limit wsparcia nie zawsze rekompensuje koszt odwiertów i instalacji. Przy dobrze ocieplonym, niewielkim domu pompa powietrze/woda może być rozsądniejsza, o ile projekt, instalacja i dokumenty od początku są przygotowane pod wymagania programu.

Jak podejść do inwestycji, żeby nie stracić dotacji

Najbezpieczniej zacząć od charakterystyki energetycznej, a dopiero później porównywać oferty instalatorów. W dokumentacji powinny zgadzać się model pompy, jej typ, klasa efektywności, sposób ogrzewania i dane nabywcy.

Przed wpłatą zaliczki poproś sprzedawcę o kartę produktu i etykietę energetyczną konkretnego modelu. Dopilnuj też, aby faktura nie była ogólnikowa, a protokół odbioru został wypełniony po faktycznym uruchomieniu urządzenia.

Program Moje Ciepło jest korzystny głównie dla osób, które i tak budują energooszczędny dom i planują pompę ciepła jako podstawowe źródło ogrzewania. Sama dotacja nie powinna kierować projektem. Najpierw trzeba zapewnić dobry standard budynku, prawidłowo dobraną instalację i pełną dokumentację, a dopiero potem liczyć refundację.